ایدز
پاسخ به سوالات مطرح در مورد بيماری ايدز
مقدمه :
عامل ايدز ، ويروسHIV است و ايدز به سندرم نقص ايمني اكتسابي اشاره ميكند . بايد دانست كه هر فرد آلوده به ويروس HIV ، الزاما مبتلا به ايدز نيست بلكه بايد يكسري معيارهاي شاخص ايدز را بروز دهد تا بگوييم به ايدز مبتلا شده است. تنها نيمي از افراد آلوده به ويروس HIV ، درطي 10 سال به سندرم ايدز مبتلا مي شوند. اين فاصله زماني ازفردي به فرد ديگرمتفاوت است و به عوامل زيادي از جمله وضعيت سلامتي فرد و عادات بهداشتي وي ارتباط دارد. امروزه به كمك بعضي از داروها مي توان اين فاصله را طولاني تر كرد. در اينجا بطور خلاصه به پاره اي از سوالات شايع كه پيرامون اين بيماري در ذهن عموم وجود دارد مي پردازيم :
1 – ويروس HIV ازكجا آمده است ؟
واقعا نميدا نيم. البته نظريه هاي مختلفي در اين باره پيشنهاد شده است كه تا بحال هيچ كدام به اثبات نرسيده است . تنها مي دانيم كه براي اولين بار اين ويروس در نمونه خوني كه از فردي در سال 1959 تهيه شده بود مشاهده شده است . آناليز ژنتيكي اين نمونه خون پيشنهاد كرده است كه ويروس HIV احتمالا از يك ويروس منفرد در اواخر دهه 1940 منشا گرفته است .
2 - ازكجا بفهميم كه به عفونت ويروس HIV مبتلا شده ايم وعلايم آن چيست ؟
تنها راه تشخيص آلودگي به ويروس HIV، آزمايش است و نمي توان تنها به وجود علايم احتمالي اكتفا كرد و خوب است بدانيم كه بسياري از افراد آلوده به اين ويروس ممكن است تا مدت زيادي علامتي نداشته باشند . به هر حال، علايم زير را مي توان به عنوان نشانه هاي هشدار دهنده ابتلا به ايدز در نظر گرفت :
الف - كاهش سريع وزن .
ب - سرفه خشك .
پ - تب عود كننده و يا تعريق زياد شبانگاهي .
ت - ضعف شديد غير قابل توجيه .
ث - بزرگ شدن غده لنفي در زير بغل، كشاله ران و يا گردن .
ج - اسهالي كه بيش از يك هفته طول كشيده باشد .
چ - نقاط سفيد رنگ يا لكه هاي غير طبيعي بر روي زبان، دهان و يا گلو .
ح - پنوموني يا ذات الريه .
خ - لكه هاي قرمز، صورتي يا ارغواني رنگ بر روی يا زير پوست يا درون دهان، بيني و يا پلك چشم .
د - از دست دادن حافظه ، افسردگي و اختلالات عصبي .
يادآوري : هر كدام از علايم فوق ممكن است مربوط به بيماري هاي ديگري به غير از ايدز باشد . بديهي است كه تشخيص ايدز براساس حضور شاخص هاي ويژه اي است كه فقط بر عهده پزشك است .
3 - چگونه بفهمم اطرافيانم آلوده به ويروسHIV هستند يانه ؟
هيچ گاه نمي توانيد فقط با نگاه به اطرافيانتان به اين مورد پي ببريد .
هر فرد ظاهرا سالمي كه در محل كار ، مدرسه ، استاديوم ورزشي ، خيابان و ... ملاقات مي كنيد ، ممكن است بدون آنكه حتي خود آگاه باشد ناقل اين ويروس باشد و در حالي كه واقعا سالم به نظر مي رسد ، ويروس را به فرد ديگري منتقل كند .
4 - پس از يك تماس جنسي مشكوك و يا استفاده از سوزن مشترك ، چه زماني بايد براي انجام آزمايش از نظر ويروس HIV مراجعه كنيم ؟
آزمايشاتي كه بطور معمول براي تشخيص اين عفونت بكار مي رود ، براساس جستجوي آنتي بادي هاي ايجاد شده توسط بدن در برابر ويروس HIV است . ميزان اين آنتي بادي ها در اكثر مردم درطي 3 ماه پس از عفونت قابل شناسايي است (بطور متوسط حدود 25 روز پس از تماس) . اما در بعضي موارد ممكن است اين زمان به 6 ماه هم برسد . بنابراين در حال حاضر پيشنهاد مي شود كه 6 ماه پس از تماس احتمالي ، (تماس جنسي واژينال ، مقعدي يا دهاني بدون استفاده ازكاندوم و يا استفاده از سوزن مشترك) ، براي انجام آزمايش مراجعه كند .
نكته بسيار مهمي كه نبايد فراموش شود اين است كه در طي اين 6 ماه نبايد خود و ديگران را درمعرض ويروس HIV قرار دهيد .
5 - منظور از تماس جنسي سالم چيست ؟
منظور اين است كه شما از آلودگي هاي منتقله از راه تماس جنسي ، نظير ويروسHIV ، در امان هستيد اگر و فقط اگر :
الف - اگر اصولا تماس جنسي نداشته باشيد .
ب - اگر فقط با يك فرد تماس جنسي داشته باشيد ، درحالي كه هيچ كدام ازشما آلوده به ويروس HIV نبوده و شريك جنسي ديگري نداشته باشد .
پ - اگر بطور صحيح از كاندوم استفاده كنيد .
6 - آزمايش ويروس HIV در من مثبت گزارش شده است چه كنم ؟
آزمايش مثبت به معناي ايدز نيست . لذا هرچه زودتر ، اقدامات زير را در جهت محافظت از سلامتي خود انجام دهيد. بايد دانست اين اقدامات هرچه زودتر انجام شوند ، مي توانند شروع بيماري ايدز را به تاخير اندازند .
بعضي از مهمترين اقداماتي كه بايد سريعا انجام دهيد به قرار زير است :
الف - حتي اگر احساس بيماري نمي كنيد و هيچ علايم باليني مربوط به ايدز را نداريد ، به يك پزشك بويژه كسي كه در درمان و برخورد با ايدز تجربه داشته باشد مراجعه كنيد .
ب - آزمايش توبركولوز يا سل را انجام دهيد . شما ممكن است دچار عفونت سل باشيد بدون آنكه خبرداشته باشيد . عفونت تشخيص داده نشده سل در يك فرد مبتلا به ويروس HIV مي تواند بيماري سل شديدي را ايجاد كند در حالي كه اگر سريعا تشخيص داده شود مي تواند بطور موفقيت آميزي درمان يا كنترل شود .
پ - مصرف سيگار ، مقادير زياد مشروبات الكلي و يا داروهاي تفنني و غير قانوني ( نظير كوكايين ) مي تواند سيستم ايمني بدن شما را تضعيف كند . لذا مصرف اين مواد را متوقف كرده و يا كاهش دهيد .
7 - منظور از عفونت هاي فرصت طلب در ايدز چيست ؟
بيماري ايدز ، قدرت سيستم دفاعي بدن را كاهش مي دهد تا جايي كه بعضي از ميكروبهايي كه معمولا در افراد سالم ( به علت كفايت سيستم ايمني ) قادر به ايجاد عفونت و بيماري نيستند ، در مبتلايان به ايدز ، بدن را مورد هجوم خود قرار مي دهند . از اين روي ، به آنها عفونت هاي فرصت طلب اطلاق مي شود .
8 - كدام يك از مايعات و يا ترشحات بدن مي توانند ويروس HIV را منتقل كنند ؟
انتقال اين ويروس از طريق مايعات زير به اثبات رسيده است :
الف - خون .
ب - مني .
پ - ترشحات واژن .
ت - شير مادر .
ث - هر مايع ديگري درداخل بدن كه حاوي خون باشد .
9 - راه هاي انتقال ويروس HIV كدام است ؟
اين ويروس از طريق خون ، مني ( شامل مايعي كه قبل ازمني خارج مي شود ) ، ترشح واژن و شير مادر منتقل مي شود . ويروس مي تواند از راه يك وريد ( مثلا درحين تزريق وريدي ) ، مقعد ، واژن ، آلت ، دهان وساير غشاهاي مخاطي ( نظير چشم ومخاط داخل بيني ) ويا بريدگي ها وزخم ها وارد شود .
پوست سالم يك سد بسيار قوي دربرابر ورود ويروس HIVو ساير ويروس ها وباكتري هاي است .
شايعترين راههاي انتقال ويروس HIV درحال حاضر به قرار زير است :
الف - مقاربت ( واژينال ، مقعدي ويا دهاني ) با فرد آلوده .
ب - استفاده از سوزن مشترك با فرد آلوده .
پ - از مادر آلوده به جنين درداخل رحم و يا حين زايمان و يا در طي شيردهي .
علاوه بر آن ويروس مي تواند از راه مصرف خون و يا فاكتورهاي انعقادي آلوده هم منتقل شود .
10 - كاندوم هاي كاتكس چقدر در پيشگيري از انتقال ويروسHIV موثراند ؟
بر طبق پژوهش هاي انجام شده بر روي افراد سالمي كه با افراد ناقل اين ويروس تماس جنسي داشته اند ، 98 % از آنهايي كه بطور منظم و به روش صحيح از كاندوم لاتكس استفاده مي كرده اند به ويروس آلوده نشده اند . لذا كاندوم لاتكس درصورت استفاده منظم ، مي تواند تاحد زيادي ازخطر انتقال ويروس HIV بكاهد .
11 - آيا بوسيدن با دهان باز ، ويروسHIV را منتقل مي كند ؟
بوسيدن تر يا بوسيدن با دهان باز خطر كمي دارد چون بزاق دهان حاوي ويروسHIV نيست . البته درمواردي كه طولاني باشد ممكن است باعث ايجاد خراش دردهان يا لب شده و ويروس را منتقل كند . علاوه بر آن ، بعضي افراد گاهگاهي خونريزي خفيف از لثه يا زخمهاي كوجك دردهان دارند كه مي تواند عامل انتقال ويروس HIV باشد ، لذا عموما اين رفتار توصيه نمي شود .
12 - آيا ارتباطي بين انتقال ويروس HIV و ساير بيماري هاي مقاربتي وجود دارد ؟
بلي . آنهايي كه به يك بيماري مقاربتي بويژه انواعي كه باعث ايجاد زخم باز بر روي پوست مي شوند ( نظير سيفيليس ، تبخال و شانكروييد ) مبتلا هستند ، بيشتر از افراد سالم در معرض ابتلا به ويروس HIV قرار دارند چون وجود شكاف و زخم باز دراعضاي تناسلي ، احتمال ورود ويروس را بيشتر مي كند . حتي آنهايي كه به انواعي ازبيماري هاي مقاربتي مبتلايند كه باعث ايجاد زخم و شكاف باز درعضو جنسي نمي شود (نظير كلاميديا و يا سوزاك) نيز بيشتر از افراد سالم در معرض ابتلا به ويروس HIV قرار دارند ، چرا كه بيماري مقاربتي مي تواند باعث برانگيخته شدن يك پاسخ ايمني موضعي در ناحيه تناسلي شود كه انتقال ويروس HIV را راحت تر سازد .
علاوه بر آن بايد دانست كه اگر فرد مبتلا ، به يك بيماري مقاربتي ديگر نيز مبتلا باشد ، 5 برابر بيش از آنهايي كه ويروسHIV را به تنهايي داردند مي تواند ويروس فوق را به ديگران منتقل كند .
توصيه مهم :
جلوگيري ازتماس جنسي مشكوك بهترين راه براي جلو گيري از ابتلا به عفونت ويروس HIV (و ساير بيماري هاي مقاربتي) است ولي آنهايي كه فعاليت جنسي دارند لااقل توصيه هاي زير را بكار بندند :
الف - تماس جنسي از طرقي به غير از تماس واژينال ، مقعدي و يا دهاني .
ب - مقاربت فقط با يك شريك جنسي سالم .
پ - استفاده از كاندوم هاي لاتكس در هر نوبت .
13 - آيا ويروس HIV از طريق تماس هاي اتفاقي منتقل مي شود ؟
خير . اين ويروس در طي فعاليت هاي روزمره در محيط كاري منتقل نمي شود ، از جمله :
الف - تماس هاي اجتماعي روزمره شامل دست دادن ، روبوسي ( بر روي گونه ) و يا بوسيدن دست و در آغوش گرفتن دوستان .
ب - ورزش و كار .
پ - خوابيدن در يك اتاق و يا نفس كشيدن در هواي مشترك ( محيط كار ، اتومبيل و ... )
ت - ظروف غذا يا نوشيدني مشترك ، دستگيره در ، استفاده از آب مشترك در شستشو ، شنا در استخر مشترك .
ث - آب دهان انداختن ، عطسه و سرفه .
ج - عرق بدن و اشك .
چ - گزش پشه يا ساير حشرات .
14 - آيا ويروس HIV از طريق حيوانات خانگي منتقل مي شود ؟
خير .
15 - آيا ويروس HIV درحين خالكوبي و اعمال مشابه منتقل مي شود ؟
بلي . لذا توصيه مي شود براي جلوگيري از اين خطر ، تمام وسايلي كه با آنها به داخل پوست نفوذ مي شود بعد از مصرف يا طور امن دفع شوند و يا آنكه كاملا ضد عفوني و استريل شوند .
16 - آيا شاغلين مراقبتهاي بهداشتي در خطر ابتلا به ويروس HIV قرار دارند ؟
خطر ابتلا در اين افراد بسيار پايين است ، بويژه د رصورتي كه احتياط هاي لازم را مراعات نمايند . تنها خطر دراين افراد ، انتقال ويروس از راه آسيب هاي اتفاقي ناشي از سوزنها و ساير تجهيزات و وسايل تيز آلوده به ويروس است كه حتي اين خطر نيز بسيار كم است چرا كه بر اساس تخمين دانشمندان ، احتمال آلودگي از طريق گزش اتفاقي سوزن ، كمتر از 1 % است .
17 - آيا مراجعه كنندگان به مطب پزشكان ودندانپزشكان درمعرض خطر آلودگي به ويروس HIV قرار دارند ؟
چنين خطري وجود دارد ولي احتمال وقوع آن بسيار نادر است . بر اساس گزارش مركز كنترل وپيشگيري بيماريها (CDC) در سال 1990 ، يك دندانپزشك آلوده به ويروس HIV ، ويروس را به 6 نفر منتقل كرده است .
18 - آيا در هنگام مسابقات ورزشي احتمال سرايت ويروس HIV وجود دارد ؟
در اين باره مدركي وجود ندارد . به هر حال ، خطر بسيار كمي در اين رابطه وجود دارد كه مربوط به ورزشهايي است كه درطي آن ، بدن دو ورزشكار با هم تماس مي يابد و آن هم هنگامي كه فرد آلوده داراي زخم و خونريزي بر بدن خود باشد .
19 - آيا ويروسHIV از طريق نيش پشه منتقل مي شود ؟
خير . از ابتداي شروع اپيدمي ايدز تا بحال هيچ مدركي دال براحتمال انتقال ويروس HIV از اين طريق بدست نيامده است . نتايج تجربيات و مشاهدات بر روي عادات و شيوة گزش حشرات نشان داده است كه هنگامي كه پشه اي فردي را مي گزد ، در نوبت بعدي خون مكيده شده از فرد قبلي را به فرد ديگري وارد نمي كند بلكه بزاق خود را بعنوان يك لوبريكانت درناحيه گزش وارد مي كند .
بايد دانست بيماري هايي نظير تب زرد و مالاريا ازطريق بزاق انواعي از پشه ها منتقل مي شوند ولي همانطور كه ذكر شد ، اين مسئله درمورد ويروسHIV صدق نمي كند . از آن گذشته ، ويروسHIV فقط براي زمان كوتاهي مي تواند دربدن پشه زنده بماند وبرخلاف عامل مالاريا دربدن پشه رشد و تكثير نمي يابد . امروزه دليلي وجود ندارد كه حتي از احتمال انتقال مقاديري از خون آلوده به ويروس HIV كه دربخش هايي از دهان پشه باقي مانده است به فرد ديگر ترسي داشته باشيم . دلايل زيادي براي توجيه اين مسئله وجود دارد ازجمله :
الف - تنها مقدار اندكي ازخون مكيده شده در سطح دهان حشره باقي مي ماند .
ب - افراد آلوده به ويروس HIV سطوح دايما بالايي از ويروسHIV را در جريان خون خود ندارند .
ج - براساس مشاهدات ، معمولا حشره پس از گزش يك نفر بلافاصله فرد ديگري را نمي گزد بلكه ترجيح مي دهد كه استراحت كند تاخون صرف شده را هضم كند
20- افرادي كه از داروهاي تزريقي استفاده مي كنند ، چگونه خطر ابتلا به عفونت ويروس HIV را كاهش دهند ؟
توصيه مي شود كه هرچه زودتر اين عمل را متوقف كنند ، اما به آنهايي كه نمي توانند يا نمي خواهند اعتياد خود به اين داروها را درمان كنند توصيه مي شود كه :
الف - از سرنگ ، آب و تجهيزات آماده سازي دارو فقط براي يك بار مصرف ، استفاده شود .
ب - هرگز از سرنگ ، آب وتجهيزات آماده سازي دارو بصورت مشترك بافرد ديگري استفاده نشود .
پ - فقط از سرنگهايي كه از يك منبع مطمئن تهيه شده است (نظير داروخانه) استفاده شود .
ت - از آب استريل براي تهيه دارو قبل از تزريق استفاده شود .
ج - ناحيه تزريق قبلا با يك سواب الكلي تميز شود .
چ - بعد از اتمام كار ، سرنگ بصورت امن معدوم شود .
ح – اگر از سرنگ استريل و ساير تجهيزات يكبار مصرف وجود نداشته باشد ، بايد آنها را قبل از استفاده در آب جوشانده و ضد عفوني كرد .
21 - تا بحال رفتار مخاطره آميزي ازنظر آلودگي به ويروس HIV داشته ام اما بهر دليلي تمايل ندارم براي مشورت به پزشك مراجعه كرده يا آزمايش انجام دهم ، تكليف چيست ؟
حتما به پزشك مراجعه كنيد و آزمايشات لازم را براي حصول اطمينان انجام دهيد . درغير اين صورت به گونه اي عمل كنيد كه گويي آلوده به ويروسHIV هستيد يعني خون خود را اهدا نكنيد ، سرنگ خود را به ديگري ندهيد وتماس جنسي نداشته باشيد ويا لااقل ازكاندوم و يا روش هاي تماس جنسي غير وارد شونده استفاده كنيد .
منبع :
www.freebiology.persianblog.com