اکستازی چیست؟
اکستازی یا «متیلین دی‌‌اکسی متیل آمفتامین» از جدیدترین داروهای هم خانواده آمفتامین است که در ایران به نام‌های «اکستازی»، «اکس»، «اکس.تی.سی» و قرص شادی خوانده می‌شود. آمفتامین‌ها اثرات محرک خود را با افزایش آزادسازی مونوآمین‌ها در گره‌های عصبی اعمال می‌کنند. اکستازی این عمل را بیشتر در گره‌های عصبی حاوی سروتونین انجام می‌دهد و به این ترتیب غلظت این ماده را در گره‌های عصبی افزایش داده و موجب استمرار تاثیر تحریکی این گره‌ها می‌شود.بخصوص در دو، سه سال اخیر در پارتی‌های شبانه به شدت افزایش یافته است. جوانان تحصیلکرده و مردم مرفه، بویژه شهروندان مناطق شمال تهران، مصرف کنندگان اصلی این داروها هستند.
شکل قرص‌های اکستازی:
اکستازی به صورت قرص‌های خوراکی، آدامس‌های جویدنی، کپسول و مواد تدخینی و ترزیقی است. در حال حاضر نیز امکان ساخت این قرص ها در آزمایشگاه های غیرقانونی و زیرپله ای داخلی وجود دارد که البته با توجه به ترکیب مواد اضافی غیراستاندارد، مصرف آن دارای عوارض شدیدتری خواهدبد. در بین مصرف کنندگان موادمخدر گروه مصرف کننده اکستازی و گروه مصرف کننده آمفتامین و اکستازی بیش از سایر گروه‌ها به موسیقی علاقه نشان می‌دهند. همچنین در بین این دو گروه رفتن به میهمانی‌های خانگی شیوع بیشتری دارد.
اثرهای اکستازی:
در مطالعه ای که به روش نمونه‌گیری برقی در استرالیا انجام شده پژوهشگران از کنجکاوی، تفریح، لذت و خوشگذرانی به عنوان محرک‌های اصلی مصرف این مواد یاد کرده‌اند. در نهایت می‌توان گفت که هر دو مطالعه این باور و تصویر عمومی را تصدیق می‌کند که اکستازی توسط جوانان فعال مصرف می‌شود و نماد تفریح، فراغت و کلاس است.
اثر اکستازی بیست تا نود دقیقه بعد از مصرف ظاهر می شود و حدود دو سه ساعت در بدن باقی می‌ماند و سپس کاهش می یابد. البته آثار آن ممکن است تا ۲۴ ساعت در بدن باقی بماند.
عوارض اکستازی:
اکستازی عوارض شدیدی دارد که از آن جمله است: اختلالات بینایی، کاهش اشتها، حرکات غیرطبیعی چشم، گشاد شدن مردمک، تحریک شدید نسبت به نور (حتی نور ضعیف)، تغییر در تعادل دمای بدن و احساس سرما و یا گرمای شدید، تمایل شدید برای مصرف آب، قفل شدن فک، لرزیدن، عصبی شدن، بی میلی به استراحت و تمایل شدید روانی برای مصرف مجدد این ماده بعد از افت اثر اولیه.
اثرهای شدید و مزمن آن:
مصرف اکستازی در عین حال ممکن است اثرهای شدیدتری هم در بدن ایجاد کند که بسیاری از این اثرها ممکن است باعث مشکلاتی جبران ناپذیر در بدن شوند. این اثرها عبارتند از: ایجاد عوارض شدید و غیرقابل بازگشت در مغز و بخصوص حافظه، روان پریشی و کابوس های شبانه، آسیب های کبدی، سرکوب فعالیت مراکز خونسازی در بدن ،
سرگیجه، تشنج و مرگ.
در پایان این نکته حائز اهمیت است که با توجه به روند شیوع هرویین در سی و چند سال اخیر که در ابتدا تنها در بین گروه بسیار اندکی رواج داشت و اکنون به معضل اصلی مواد مخدر ایران تبدیل شده، بر ضرورت توجه جدی به مساله سوء مصرف اکستازی در میهمانی‌های شبانه تاکید نموده و هشدار می دهیم که اگر امروز برای پیشگیری از انتشار این ماده در بین گروه‌های خاص برنامه‌ای نداشته باشیم، فردا در تمامی مدارس شاهد رد و بدل شدن قرص‌های اکستازی خواهیم بود.
***با کاهش انواع و اقسام مواد مخدر در کشور استفاده از قرص های روان گردان رواج بیشتری یافته اما همین قرص ها نیز از انواع تقلبی و بسیار خطرناک آن محسوب می شوند .
این قرص ها که به داروی عشق و قرص های شادی آور و… معروف هستند از طریق کشورهایی همچون هلند ، مالزی و ژاپن توسط مسافران وارد کشور می شود .
از آنجایی که مواد مخدر سنتی نظیر تریاک اثرات مخرب ظاهری نیز دارد ، بسیاری از جوانان با فریب حرف هایی نظیر ” تابلو نشدن قیافه و سادگی مصرف ” ، به استفاده از این دسته از قرص ها روی می آورند غافل از اینکه خطرات مصرف این مواد و به خصوص انواع تقلبی آن زندگی جوانان را به تباهی خواهد کشاند.
این مواد توهم زا که در شکل قرص ساخته می شوند به دلیل تغییر الگوی مصرف مواد مخدر به وجود آمده اند و شناسایی و تشخیص آنها اکنون پس ازحدود سه سال آموزش مداوم ماموران و بازرسان سریع تر صورت می گیرد.
اغلب این قرص ها به جای قرص های ویتامین در میان جوانان توزیع می شود و جهت پیشگیری از آلوده شدن دانش آموزان در مدارس با مدیران مدارس دخترانه و پسرانه مقاطع راهنمایی سراسر کشور تبادل نظر لازم است .تهیه فیلم های مستند و به نمایش گذاشتن آنها در مدارس ، آموزش و اطلاع رسانی به این قشر آسیب پذیر و ساخت برنامه های تلویزیونی و سی دی های واقعی از جمله برنامه ای پیش گیرانه درزمینه این آسیب اجتماعی نقش موثری دارد.
البته موارد یاد شده نمی تواند به تنهایی عامل موثری باشند بلکه باید با ایجاد مکان هایی شاد و سالم و ورزشی محلی را برای تخلیه انرژی جوانان در نظر گرفته شود.
جوانان ۱۸ تا ۲۰ ساله بیشترین مصرف کنندگان قرص های اکستازی هستند. بگفته دکتر ولی الله نصر، رییس اداره بهزیستی شهرستان شمیرانات ،” شیوع مصرف قرص های اکستازی و روانگردان در شهرستان شمیرانات بیشتر از سایر مواد مخدر است.
دکتر نصر در جلسه کار گروه اجتماعی شهرستان شمیرانات با ارائه گزارشی از میزان مصرف انواع مواد مخدر در شهرستان شمیرانات ، افزود: ۵ مرکز بازپروری اعتیاد در شهرستان شمیرانات در حال فعالیت هستند که طبق گزارشات رسیده طی ۶ ماهه اول امسال ۷۰۰ نفر به این مراکز مراجعه کردند و به آنها خدمات ارائه شد. وی ، با بیان اینکه متاسفانه اینطور شایع شده است که قرص های اکستازی و روانگردان اعتیادآور نیست، میزان مصرف آن را در شهرستان شمیرانات نسبت به سایر مواد مخدر بسیار بالا دانست و از نیروی انتظامی و سایر دستگاههای مربوط خواست که برای پیشگیری و مبارزه با این معضل اجتماعی تلاش بیشتری نمایند.
نصر ، با اشاره به اینکه میزان استفاده از قرص های اکستازی و روانگردان در میانگین سنی ۱۸ تا ۲۰ سال ۶ برابر بیشتر از گروه های سنی دیگر است افزود: بر اساس آمارهای علمی میزان ترک اعتیاد در کشورنیزبسیار پائین و حدود یک درصد اعلام شده که بسیار ناامید کننده است.
لازم به ذكر است اکستازي يکي از مشهورترين مواد اعتيادآور رايج در ميان جوانان امروزي است. بر اساس آمارهاي تخميني، ۸/۲ ميليون جوان در سراسر دنيا حداقل يک‌بار در طول عمر خود از اين ماده استفاده کرده‌اند و بسياري از آنان، با وجود آگاهي از مخاطرات احتمالي، مصرف اين ماده را ادامه مي‌دهند.
اکستازي يا «داروي طراح» ماده‌اي است که در ميهماني‌هاي ريو مصرف مي‌شود. ميهماني‌هايي که شرکت‌کنندگانشان ساعت‌هاي متمادي با موسيقي الکترونيکي و رقص نور مي‌رقصند. در اين قبيل ميهمانيها، مواد شادي‌آور و فرح‌بخش مصرف مي‌شود. معمولاً ريو را در فضاهاي باز يا غيرقابل کنترل مانند پارک‌هاي جنگلي و انبارهاي متروکه برگزار مي‌کنند. ولي گاه در محافل خانگي نيز چنين مجالسي برپا مي‌شود. هزاران جوان در اين ميهمانيها، که بيش از دو روز طول مي‌کشند، شرکت مي‌کنند. اکستازي ميل به خوردن و خوابيدن را مهار مي‌کند؛ در نتيجه، اين افراد مي‌توانند بدون نياز به خوردن و خوابيدن در ميهماني‌هاي چندروزه شرکت کنند. البته گاه کم‌آبي‌هاي بسيار شديد و خستگي مرگ‌بار شرکت‌کنندگان را از پا درمي‌آورد.
همة شرکت‌کنندگان ميهماني‌هاي ريو اکستازي مصرف نمي‌کنند. ولي همة آنها شاهد مصرف اين قرص‌ها خواهند بود. فروشندگان اين قرص‌ها مي‌گويند که اکستازي بي‌خطر است. شما را آرام مي‌کند و درکتان را بالا مي‌برد. کمک مي‌کند تا شادتر باشيد و بهتر زندگي کنيد. اما اين حالات تنها مدت‌زمان کوتاهي وجود دارند. اکستازي شادي کاذبي را در شما به‌وجود مي‌آورد و پس از گذشت چند روز، بدترين لحظات زندگي‌تان را تجربه خواهيد کرد.
بر اساس نتايج آماري، در فاصلة سالهاي ۱۹۹۸ تا ۱۹۹۹، موارد مرگ ناشي از مصرف اکستازي ۴۰۰ درصد افزايش يافته است. همچنين، از سال ۱۹۹۶ تا ۱۹۹۹، اورژانس بيمارستان‌هاي سراسر دنيا با ۹ برابر افزايش شمار مسموميت با اکستازي مواجه شده‌اند. يعني، تعداد موارد مسموميت در اين دورة زماني از ۳۱۹ نفر به ۲۸۵۰ نفر رسيد. کثريت قربانيان کمتر از ۲۵ سال سن داشتند.
بعضي از جوانان معتقدند که ميزان اکستازي مصرف‌شده در اين ميهمانيها بسيار بيشتر از مقادير حقيقي گزارش شده است. آنها براي کاستن از نگراني والدينشان، مخاطرات ناشي از مصرف اکستازي را جزئي جلوه مي‌دهند.
يکي از علل افزايش مصرف اين دارو تبليغات غلط در مورد آن است. مبلغان آن مي‌گويند که آثار مضر اين دارو بيشتر از الکل و تنبکو نيست.
هر فردي که در ميهماني ريو شرکت مي‌کند، در معرض خطر استفاده از اکستازي قرار مي‌گيرد. شروع مصرف اين ماده، حتي در حد يک تجربه، مرگ‌آور است. کساني که زندگي‌شان با مصرف اين دارو نابود شده است از اين قرص با عنوان کوکائين ميهماني ريو نام مي‌برند.
سازمان غذا و داروي امريکا شمار مصرف‌کنندگان اکستازي را در سال ۲۰۰۱، ۱/۸ ميليون نفر ذکر کرده است. به نظر مي‌رسد که اين رقم در سال جاري در حدود ۵/۶ ميليون نفر افزايش يافته باشد. در فاصلة سالهاي ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۱، تعداد افراد ۱۰ تا ۱۸ سالهاي که از اين ماده استفاده کرده‌اند در حدود ۱۴۰ درصد افزايش يافته است. همچنين، ۹۲ درصد افرادي که مصرف اکستازي را شروع کرده‌اند، بعدها به مواد ديگري مانند ماري‌جوانا، آمفتامين، کوکائين و هروئين روي آورده‌اند.
ماده‌اي نشاط‌آور براي جوانان
هر فردي ممکن است به دلايل مختلفي داروهاي نشاط‌آور را امتحان کند. بسياري از جوانان تحت تأثير سخنان دوستان خود، در مورد ايجاد احساسات هيجان‌انگيز کاذب و از بين رفتن ممنوعيت‌هاي اخلاقي، از اين ماده استفاده مي‌کنند. تنش و مشکلات خارج از توان فرد مشوقي نيرومند براي مصرف چنين موادي است، اما به تنهايي نمي‌تواند دليل قانع‌کننده‌اي براي شروع مصرف آنها باشد.
بعضي افراد براي رهايي از آلام ناشي از صدمات روحي يا مشکلات جسمي به اين داروها پناه مي‌آورند. فرار از افسردگي، رسيدن به آرامش، داشتن زندگي شادتر، و ايجاد تنوع در روند يکنواخت و مأيوس‌کنندة زندگي از ديگر دلايل روي آوردن جوانان به اين قبيل مواد است.
اما علت هرچه باشد، اين داروها راه‌حلي موقتي براي فرار از مشکلات هستند و پس از محو آثار مصرف آنها، مشکلات و احساسات ناخواسته، به شکلي شديدتر و سخت‌تر از حالت اوليه، درک مي‌شوند. به مرور، فرد به مقدار بيشتري از اين داروها براي تحمل مشکلات جديد خود نياز خواهد داشت.
ليز، يک مصرف‌کنندة اکستازي، مي‌گويد: «در يک ميهماني ريو، مردي که به مقدار زياد و به‌طور مداوم اکستازي مصرف مي‌کرد، خود را پرتقال مي‌دانست. يکي ديگر از مصرف‌کنندگان فکر مي‌کرد که مگس است و به دفعات سرش را به شيشة پنجره مي‌کوبيد.»
قرص عشق (Love Pill)
اکستازي قرص عشق نيز خوانده مي‌شود. اين قرص ادرک شخص را از رنگ‌ها و اصوات به ميزان زيادي افزايش مي‌دهد و در هنگام برقراري رابطة جنسي، درک حسي ناشي از لمس شدن و نوازش را بالا مي‌برد.
اکستازي يک قرص توهم‌زاست و بر مغز اثر مي‌گذارد. مواد توهم‌زا تصاوير را در مغز افراد مخلوط مي‌کنند. آنها مي‌توانند تداعي‌گر صحنه‌هاي غم‌انگيز يا هراسنک زندگي گذشتة فرد باشند. گاه شخص بدون آن‌که آگاه باشد، اين تصاوير را در ضمير ناخودآگاه خود حفظ کرده است.
مصرف قرص‌هاي عشق باعث افسردگي، گيجي، اضطراب بيش از حد، بدبيني، جنون گذرا و اختلالات رواني مي‌شود.
ممنوعيت استفاده از اکستازي
اکستازي در تقسيم‌بندي دارويي در گروه اول قرار داده شده است. به اين معنا که هنوز مصارف پزشکي اين داروي خطرنک تأييد نشده است. از ديگر اعضاي اين گروه دارويي مي‌توان به هروئين، کوکائين، ال اس دي (LSD) و آمفتامين اشاره کرد.
در کشور امريکا، جريمة به همراه داشتن اين ماده و پخش يا توليد آن از ۱۰۰ هزار دلار جريمة نقدي تا ۹۹ سال زندان متغير است.
يک مصرف‌کنندة دائمي اکستازي مي‌گويد: «اگر هر شب اکستازي بخوريد، سرما وجودتان را فرا مي‌گيرد. کليه‌هايتان از کار مي‌افتند و پادرد خواهيد داشت. لب‌ها و انگشتانتان را آن‌قدر مي‌جويد که به خونريزي مي‌افتند.»
چند توصيه به معتادان داروهاي نشاط‌آور
هرچند که آثار جانبي ناشي از قطع مصرف اکستازي در نظر مصرف‌کننده غيرقابل مهار و وحشتنک است، باز هم راه‌حل‌هايي وجود دارد.
اولين قدم، فهميدن علت اعتياد فرد به مادة اعتيادآور است. در سال ۱۹۶۹، هنگامي که مصرف اين‌گونه مواد به حدکثر خود رسيده بود، محققي نوشت: «فردي که افسرده و دردمند است و با دارودرماني از لحاظ جسمي به آرامش نمي‌رسد، خودبه‌خود کشف مي‌کند که با استفاده از مواد مخدر آرام مي‌شود.»
بسياري از افراد به اشتباه تصور مي‌کنند که با مصرف مواد شادي‌افزا «بهتر مي‌شوند»، «بهتر فعاليت مي‌کنند» يا «شادتر مي‌شوند». اين فقط يک هذيان است. اين مواد دير يا زود جسم و روان را نابود مي‌کنند. فشار زندگي مدرن، انسان امروزي را در خود غرق کرده است. اما باز هم راه‌حل‌هايي وجود دارد.
ورزش، رژيم غذايي، پياده‌روي طولاني‌مدت همراه با مشاهدة طبيعت باعث القاي احساس رضايت و آرامش مي‌شود. صحبت با يک فرد قابل اعتماد در مورد مشکلات مي‌تواند کمک‌کننده باشد. مصرف مواد اعتيادآور و شادي‌افزا راه‌حل واقعي مشکلات زندگي نيست. نتايج و تبعات مصرف اين داروها بسيار بدتر و وحشتنک‌تر از مشکلات اوليه‌اي است که فرد براي رهايي از آنها به اين مواد پناه آورده است. روي آوردن به مواد و داروهايي از اين قبيل پا گذاشتن در جادة ناهمواري است که فرد براي رسيدن به جهنم انتخاب مي‌کند.