زیست شناسی

^دیابت

^{خيلي از افرادي كه مبتلا به ديابت مي گردند پس از تشخيص بيماري خود در مرحله ابتدايي به دنبال راه حلي سريع، جهت ريشه كني اين بيماري مزمن مي گردند و پس از آن كه ديدند اين بيماري از آنجا كه سير مزمن دارد درمان آن هم سيري طولاني خواهد داشت گاه دچار نااميدي و افسردگي مي گردند.}

^{واقعيت آن است كه ديابت بيماري مزمني است كه شما مي توانيد با رعايت يك سري از اصول، اين بيماري را كنترل كنيد و زندگي فعال و عمري طولاني داشته باشيد. هر فرد مبتلا به ديابت نيازهاي متمايز و مخصوص به خودش را دارد و لذا در كنترل ديابت شما بايد بر اساس شرايط فردي خويش ميزان دارو، تغذيه و فعاليت بدني تان را تنظيم نماييد. بر همين اساس توصيه مي شود كه شما با گروه پزشكان متخصص كه تحت عنوان تيم درماني شما مي باشند، مشورت نماييد تا بهترين الگوي درماني براي شرايط تان را بيابيد.}

از آنجا كه بيماري ديابت اغلب بر دستگاه هاي مختلف بدن اثر مي گذارد، لذا مراقبت مطلوب از بيماري ديابت نيازمند بهره گيري از يك تيم درماني با تخصص هاي متنوع مي باشد. اجزاي اين گروه شامل پزشكان متخصص غدد و ديابت، تغذيه، چشم، كليه، مغز و اعصاب، داروساز و روانشناس و نيز پرستاران و كارشناسان تغذيه آموزش ديده مي باشد.

چرا كنترل مداوم ديابت اهميت دارد؟

همانطور كه بيان شد ديابت يك بيماري مزمن و موذي است كه در صورت عدم توجه به آن سلامتي و نيز كيفيت زندگي مطلوب شما را در جنبه هاي مختلف تحت تاثير منفي قرار مي دهد. از طرف ديگر كنترل مطلوب بيماري ديابت موجب مي شود تا احساس بهتري داشته باشيد و شانس ابتلا به يك سري از بيماري ها كه از عوارض معمول ديابت مي باشند، در شما كاهش يابد از جمله عوارض شايع ديابت كه با كنترل قند از بروز آن مي توانيد جلوگيري نماييد و يا ظهور آن را حداقل به تاخير بيندازيد مي توان به موارد ذيل اشاره نمود:

بيماري هاي قلب و عروق 

 ^{سكته هاي قلبي و مغزي}   

  ^{بيماري هاي چشمي كه مي تواند منجر به كاهش بينايي و يا حتي نابينايي گردد}

^{آسيب اعصاب كه موجب كاهش احساس درد در: دست ها، كف پا، ساق پا و ديگر نقاط مي گردد و گاهي منجر به قطع عضو يا معلوليت و عدم كارايي برخي اعضا مي گردد.}

نارسايي كليه

  ^{بيماري لثه و فساد دندان ها}   

بر همين اساس رعايت اصول ذيل در كنترل ديابت ضروري مي باشد:

تا مي توانيد اطلاعات و يادگيري هاي خود را درباره بيماري ديابت افزيش دهيد:

^{از آنجا كه ديابت بيماري است كه شايد سال ها با شما همراه باشد هر چقدر آگاهي شما درباره بيماري ديابت افزايش يابد بهتر مي توانيد در جهت مديريت بيماري با تيم معالج تان همكاري داشته باشيد. مطالعات نشان داده اند كه با آموزش و بالا رفتن سطح آگاهي افراد ديابتي از بيماري شان، ميزان خطر مشكلات مرتبط با بيماري ديابت كاهش مي يابد. اولين چيزي كه مي بايست از آن مطلع باشيد آن است كه به كدام نوع از ديابت مبتلا هستيد و اگر نمي دانيد از پزشك معالجتان بپرسيد كه آيا شما  به ديابت نوع 1 مبتلا هستيد و يا ديابت نوع 2 و يا احيانا ديابت بارداري}

در يك تعريف ساده

-  ديابت نوع 1: افرادي كه به بيماري ديابت نوع 1 مبتلا هستند مي بايست هر روزه انسولين را دريافت نمايند. اين نوع ديابت كمتر مرسوم مي باشد و به ديابت جوانان نيز معروف است(زيرا اغلب درسنين جواني بروز مي كند)

-  ^{ديابت نوع 2: در اين نوع ديابت معمولا انسولين حداقل در مراحل اوليه به ميزان كافي ترشح مي گردد ولي عملكرد اين هورمون در تنظيم قند خون كافي نمي باشد. به عبارت ديگر مقاومت به انسولين وجود دارد. نشان داده شده است كه تغيير شيوه زندگي، رژيم غذايي و فعاليت بدني روزانه به كنترل بيماري ديابت نوع 2 كمك مي نمايد. همچنين بسياري از افراد ممكن است به مصرف قرص هاي درمان بيماري ديابت و يا انسولين نياز پيدا كنند. بيماري ديابت نوع 2 بسيار مرسوم است به طوري كه بيش از 90 در صد مبتلايان به ديابت از اين نوع از بيماري رنج مي برند. ديابت نوع دوم، اغلب به ديابت دوران بزرگسالي شهرت دارد(زيرا اغلب در سنين ميان سالي به بعد بروز مي كند)، البته شيوه زندگي امروزي شيوع ديابت نوع دوم را در سنين نوجواني و جواني افزايش داده است.}

همواره ديابت را يك بيماري جدي تلقي نماييد

عناويني مبني بر"مهم و جدي نبودن بيماري ديابت"، "ديابت خفيف وملايم"، "كمي افزايش قند خون" اصطلاحات و تعابير صحيحي نيستند و از شدت و عوارض اين بيماري نخواهد كاست. بسياري از افراد مبتلا به ديابت به ويژه ديابت نوع دو، از بيماري خود آگاهي ندارند. در حالي كه شناسايي و درمان به موقع ديابت از بروز ديگر بيماري هاي مرتبط به ديابت در آينده پيشگيري مي كند. در بسياري از افراد مبتلا به ديابت نوع 2 هيچ نشانه اي ازديابت وجود ندارد و آن ها از بيماري خود بي اطلاع هستند و به طور اتفاقي با يك آزمايش به بيماري خود پي مي برند.

چه گروه از افراد ريسك بالاتري براي ابتلا به ديابت دارند

*افراد بالاي 45 سال

^{*افراد داراي اضافه وزن و چاق}

* سابقه ابتلاء به ديابت در يكي از خويشاوندان نزديك(از جمله: والدين، خواهر، برادر)

* داشتن سابقه ديابت دوران بارداري

* تولد فرزند با وزن هنگام تولد بيش از 4 كيلوگرم

* نژادهاي خاص و قوميت هاي خاص: مانند سياه پوستان امريكا و يا در كشور ما مثلا در يزد شيوع ديابت بيش از ساير شهرها مي باشد.

 

^{سابقه پر فشاري خون}

^{كلسترول خون بالا و يا افزايش غير طبيعي ديگر چربي هاي خون}

عدم فعاليت بدني

اگر شخصي را مي شناسيد كه هر يك از ريسك فاكتورهاي مذكور براي ديابت را دارد به او پيشنهاد كنيد تا با پزشك متخصص مشاوره كند و جهت احتمال ابتلاء به بيماري ديابت مورد بررسي و آزمايش قرار گيرد.

^{ديابت يك بيماري مزمن است كه در طي دهه ي اخير شيوع روز افزوني پيدا نموده است. عوارض اين بيماري از يك طرف و ظهور معمولا بدون سر و صداي اين بيماري از طرف ديگر، باعث شده است كه بعضي از افراد درمراحل اوليه، آن را باور نكرده و يا دچار استرس فراوان و اضطراب بيش از حد گردند.}

همان طور كه ذكر شد، افزايش اطلاعات در مورد اين بيماري براي تازه ديابتي ها از ضروريات اصلي براي كنترل اين بيماري است.

رعايت يك سري ديگر از اصول كمك مي نمايد افرادي كه تازه متوجه ابتلاي شان به اين بيماري شده اند در كنترل اين بيماري موفق باشند

در مراقبت از بيماري ديابت تان منظم و دقيق باشيد:

اگر مبتلا به ديابت هستيد رعايت اصول زير برشما واجب است

به طور منظم به پزشكان گروه درماني خود مراجعه نماييد

اطمينان حاصل كنيد كه برنامه ي درماني تان اثر بخش مي باشد و اگر مي بينيد كه الگوي درماني بر روي شما جواب نمي دهد از گروه درماني و پزشك معالج تان كمك بگيريد تا اصلاح و تغييرات لازم برروي روش درماني شما صورت گيرد.

هر زمان كه نياز به كمك داشتيد از خانواده، دوستان و همكاران خود تقاضاي كمك و حمايت نماييد

يكي از نكاتي كه بايد بدان توجه داشته باشيد آن است كه از گروه معالج تان بپرسيد كه هر چند وقت يكبار مي بايست براي ويزيت شدن به آن ها مراجعه نماييد. تاريخ و زمان مراجعه بعدي خود را يادداشت نماييد تا آن را فراموش ننماييد. ليستي از سئوالات و نگراني هايي كه مي خواهيد آن ها را در مراجعه بعدي با گروه معالج تان مطرح نماييد، تهيه كنيد تا سئوالي از قلم نيفتد.

ياد بگيريد كه چگونه بايد بيماري ديابت تان را كنترل نماييد

بيماري ديابت بسياري از اعضاء بدن را تحت تاثير قرار مي دهد. براي حفظ سلامت تان لازم است كه بدانيد چه غذاهاي سالمي را مي بايست مصرف كنيد، چگونه فعاليت بدني مطلوب داشته باشيد، چگونه مراقب سلامت خود باشيد. استفاده از فهرست كنترلي زير شما را در جهت كنترل ديابت ياري خواهد نمود.

در كنترل بيماري ديابت تا چه ميزان فعالانه شركت مي نماييد؟ ليست زير را ملاحظه نماييد اگر موارد عنوان شده در زير براي شما مصداق داشته باشد پس در كنترل ديابت، حضوري فعال داريد.

الف) من با گروه معالجم در مورد مساتل زير صحبت و مشاوره مي كنم

نيازهاي ويژه يك فرد در كنترل ديابت

 

^{چه راه هايي براي كنترل ميزان متوسط قند خون، فشار خون و كلسترول وجود دارند}

^{استفاده از آسپيرين براي پيشگيري از ناراحتي هاي قلبي}

^{در مورد داشتن فعاليت بدني منظم}

^{در باره ترك نمودن سيگار}

ب) من از پزشك متخصص تغذيه و يا كارشناس تغذيه ام  ياد مي گيرم كه

^{براي كنترل بيماري ديابت، از يك برنامه غذايي با گروه هاي غذايي متنوع پيروي كنم.}

^{ميزان و نحوه طبخ غذا در هر وعده و يا ميان وعده را بر اساس شرايط زندگي خود بياموزم}

^{ميزان فعاليت بدني و نوع ورزش هاي مجاز كه بايد در طي روز انجام دهم}

ميزان تنظيم داروهايم بر اساس شرايط تغذيه اي و فعاليت بدني را سوال نمايم

ج) من از پزشك معالج و يا پرستاري كه در گروه درماني مي باشد ياد مي گيرم كه:

^{هر روز پاهايم را از نظر زخم بررسي كنم.}

داروهايم را همان طوري كه تجويز شده اند مصرف نمايم

چگونه و به چه ميزاني سطوح قند خونم را كنترل نمايم

من متخصصين معالج به شرح زير را مرتبا ملاقات مي نمايم

پزشك معالج متخصص غدد و يا ديابت( 2 تا 4 بار در سال)

پزشك متخصص تغذيه براي بررسي رژيم غذايي(حداقل يك دوره سه ماهه و بعد از تنظيم برنامه غذايي 2 تا 4 بار در سال)

^{چشم پزشك تا تغييرات حاصله در بينايي ام را بررسي نمايند( حداقل يك بار در سال)}

متخصص كليه و مغز و اعصاب( دو بار در سال)

دندانپزشك( دو بار در سال)

^{به متخصصيني كه پزشك معالج به من توصيه مي كند، مراجعه مي نمايم.}

هريك از موارد مذكور در بالا را كه با كمك گروه معالج تان بررسي و كنترل نكرديد از اين پس رعايت فرماييد

مراقب 3 فاكتور اصلي مرتبط با بيماري ديابت باشيد:

هدف عمده در درمان ديابت كنترل 3 فاكتور اصلي مرتبط با بيماري ديابت به شرح زير مي باشد

-  كنترل سطح هموگلوبين A1C (نشانگر ميزان  متوسط گلوكز خون مي باشد)

-       كنترل فشار خون

-    ^{كنترل كلسترول و چربي هاي خون}

براي نيل به اين مقصود توجه به نكات ذيل حائز اهميت مي باشد:

پيروي از يك برنامه غذايي كه براي شما تنظيم شده است

هر روز ورزش منظم داشته باشيد و به عبارتي ديگر فعاليت بدني كافي داشته باشيد.

داروهاي تان را مطابق دستور پزشك مصرف نماييد

قبل از مصرف هر نوع ويتامين يا داروي گياهي و يا دارويي به غير از داروهاي تجويز شده تان، بايد با پزشك معالج و يا داروساز مشورت نماييد كه بفهميد كه داروي مصرفي مي تواند چه اثري را بر بيماري ديابت و يا اثربخشي داروهاي تجويز شده داشته باشد.

^{كنترل گلوكز خون تان را مطابق دستور و به طور منظم انجام دهيد.}

با گروه معالج تان مشورت و گفتگو كنيد كه بهترين روش براي كنترل قند خون، فشار خون و كلسترول خون براي شما چيست و از آن ها در مورد مقدار مطلوب هر يك از شاخص هاي فوق سوال نماييد.